از آنچه گذشت معلوم مىشود كه ابن يمين از سال 743 با دربار هرات نيز ارتباط يافته و در حقيقت در جستجوى ديوان خود مادح آل كرت نيز گشت ولى هرگز آن ديوان از دست رفته را نيافت و ناگزير شد با گرد آوردن اشعار پراگندهء خويش از اينجا و آنجا و افزودن اشعارى كه بعد از واقعهء مذكور ساخته بود ديوانى جديد ترتيب دهد . ديوان جديد ابن يمين كه اكنون در دستست با مقديى كه شاعر بر آن نوشته در سال 754 هجرى فراهم آمده و از قصائد و تركيب‌بند و ترجيع‌بندها و غزليات و رباعيات و مقطّعات مجموعا در حدود 15000 بيت دارد « 1 » . قسمت اخير از زندگانى ابن يمين در سبزوار و فريومد بقناعت گذشت و اصولا وى مردى قناعت‌گر و گوشه‌گير و دهقان‌پيشه و معتقد بمبانى اخلاقى بود و اين معنى از قطعات اخلاقى معروفى كه سروده ، و ازين بابت در ميان شاعران معاصر خود منفرد شده است ، به خوبى برمىآيد . اين قطعات اخلاقى از روزگار نزديك بابن يمين شهرت داشته و بقول خواند مير « مقطّعات بلاغت آياتش بر الواح ضماير اكابر و اصاغر مسطور » بوده است « 2 » . سخن او خلاف بسيارى از معاصرانش روان و منسجم و خالى از هرگونه تكلّف و خودنمايى و علم‌فروشى ، و به تمام معنى دنبالهء سبك ساده‌گويان خراسانى است و در آن بندرت بكلمات غريب و يا تركيبات دشوار بازمىخوريم و اين نشان مىدهد كه سخن وى زادهء طبع و قريحه و احساسات اوست نه نتيجهء اطلاعات و يا تكلّفاتى كه فضل‌فروشان روزگار داشته‌اند و مسلما يكى از علل بزرگ رواج اشعارش همين نكته بوده است و اگر

--> ( 1 ) - ازين ديوان قسمت مقطعات آن بسال 1865 در كلكته و يك بار ديگر با ترجمهء انگليسى بوسيله رادول E . H . Roduell و يك بار ديگر در بهوپال هند بسال 1890 طبع شد و نيز طبعى از ديوان ابن يمين بسال 1852 در وينه انجام گرفت و در سال 1318 مرحوم سعيد نفيسى مجموعه‌يى از قطعات و مثنويات و رباعيات ابن يمين را كه مجموعا 5139 بيت و چند بيت اضافى ديگر دارد با مقدمه‌يى بطبع رسانيد . ( 2 ) - حبيب السير ج 3 ص 386